قواعدُ الـعدد و المعدود

1) یک و دو مانند صفت برای عدد هستند و بودنشان خاصیّتی جز تأکید ندارد . زیرا نبودنِ آنها در فهم سخن آسیبی نمی رساند.

رجل واحد / رجلان اثنان / امرأة واحدة / امرأتان اثنتان

2) در یک و دو معدود ، جلوتر از عدد می آید و این فارسی زبانان را به دشواری می اندازد.

 مانند : فُندُق واحد (یک هتل) / غُرفَتانِ اثنَتانِ (دو اتاق)

ریالَینِ اثنَیـنِ : دو ریال / اِمرَأةٌ واحدةٌ : یک زن

3) از سه  تا ده معدود به صورت جمع و مجرور می آید و عدد و معدود از نظر جنس برعکسِ هم می آیند

آیا تعجّب کرده اید ؟! آیا ثَـلاث برای مؤنث و ثَـلاثة برای مذکّر است ؟

بله همین طور است . از سه تا ده این چنین است. یعنی تطابقِ عدد و معدود در مذکّر و مؤنّث برعکس است .

مثال بیشتر: ثَلاثـةُ إخْـوَةٍ ( سه برادر ) / أربعةُ رجالٍ (چهار مرد ) / عشرةُ زُوّارٍ ( ده زائر )

4) در بقیه موارد معدود به صورت مفرد است.  

 مانند: أحَدَ عَشَرَ کوکباً (یازده ستاره ) / اثنَتا عَشرَةَ سِتارةً ( دوازده پرده ) / اِثنا عَشَرَ کُرسیّـاً ( دوازده صندلی )

5) دانستید که در سه تا ده ، عدد و معدود از نظر جنس برعکسِ هم می آیند و این نکته بیشتر از نکته دوم فارسی زبانان را به دشواری می افکند . به عبارتِ دیگر برای معدودِ مذکر عدد را مؤنّث می آوریم و برای معدودِ مؤنّث ، عدد را مذکّر می آوریم . این نکته تنها در قواعد عددهای 3 تا ده است . مثال :

ثَلاثةُ أولادٍ : سه پسر                                 أربعةُ أولادٍ : چهار پسر

ثَلاثُ بَنات ٍ: سه دختر                               أربعُ بَناتٍ : چهار دختر

در سیزده تا نوزده نیز تـقریباً شبیهِ همین حالت وجود دارد . توجّه کنید :

ثلاثةَ عَشَرَ رجلاً ثلاثَ عَشْرَةَ  امرَأةً / أربـعـةَ عَشَرَ ولداً  -  أربـعَ عَشْرَةَ امرأةً

http://adel-ashkboos.mihanblog.com/post/1056